آشنایی با دستگاه لیزر مو و پوست بر اساس کاربرد

آشنایی با دستگاه لیزر مو

برای آشنایی با دستگاه لیزر مو و پوست ابتدا باید تعریف دقیق لیزر را دانست. اصطلاح لیزر (LASER) بر پایه حروف اول “تقویت نوری با گسیل پرتوهای تحریک‌شده” است. دستگاه‌های لیزر، نور با طول‌موج منفرد دارای دسته پرتوهای موازی با حداقل تفرق را تولید می‌کنند. در نتیجه یک پرتو تک‌رنگ موازی به‌شدت متمرکز ایجاد می‌شود. دستگاه‌های تولیدکننده نور پالسی شدید (IPL) نوری را ایجاد می‌کنند که دارای طیف وسیعی از طول‌موج‌ها با پرتوهای متفرق است، در نتیجه منجر به گسیل پرتوهای واگرای چندرنگ (پلی کروماتیک) می‌گردند. هم دستگاه‌های لیزر و هم IPL که بر اساس اصول فتوترمولیز انتخابی عمل می‌کنند و تحت عنوان لیزر اطلاق می‌گردند.

آشنایی با دستگاه لیزر مو و پوست بر اساس کاربرد

بر پایه اصول ذکر شده در پاراگراف بالا، برخی طول‌موج‌های خاص نور به شکل انتخابی توسط ضایعات پوستی نامطلوب مثل لنتیگوهای آفتابی (تیره و بزرگتر شدن لکه ها بر اثر آفتاب) یا تلانژکتازیها (گشاد شدگی مویرگ ها) جذب شده و ضایعه مزبور گرم و تخریب گردیده و از میان می‌رود، درحالی‌که پوست اطراف آن سالم می‌ماند. برخلاف سوزاندن یک رگ خونی با الکتروکوتر، لیزر معطوف به یک هدف خاص نیست بلکه به سمت پوست هدایت شده و پس از برخورد پرتوها به آن، انرژی لیزر به شکل انتخابی توسط هدف مربوطه جذب می‌گردد.

پس از برخورد لیزر با پوست پرتوها ممکن است جذب شده، منعکس شده، عبور کرده یا پخش گردند. هر چهار حالت ذکرشده به درجاتی رخ می‌دهند اما از نظر بالینی مهمترین بخش، جذب است. پس از جذب، گرمای ناشی از لیزر می‌تواند باعث تحریک طیفی از پاسخ‌های بافتی شامل سنتز کلاژن درمی (که سبب کاهش چین و چروک‌ها می‌گردد) و آسیب به ساختارهای رشد فولیکول‌های مو و سلول‌های اندوتلیال عروق خونی (که به ترتیب موجب رفع موهای زائد و ضایعات عروقی می‌گردد) می‌شود.

تأثیر رنگدانه ها در جذب انرژی لیزر

جذب انرژی لیزر بستگی به حضور رنگدانه ها (اجزای جذب‌کننده نور) دارد. پارامترهای درمانی لیزر به گونه‌ای انتخاب می‌شوند که رنگدانه های ضایعه نامطلوب موردنظر هدف، جذب بیشتری از آن را نسبت به رنگدانه های پوست اطراف داشته باشند. رنگدانه های اصلی پوست شامل ملانین، اکسی هموگلوبین و آب هستند که هر یک طیف جذب منحصربه‌فردی دارند. رنگدانه ضایعات عروقی قرمز اکسی هموگلوبین است که بیشترین جذب آن در ۶۰۰-۴۰۰ نانومتر است (حداکثر جذب در ۵۷۷، ۵۴۲ و ۴۱۸ نانومتر) و درجاتی از جذب را نیز در ۷۵۰-۱۱۰۰ نانومتر دارد. رنگدانه ضایعات پیگمانته و موی تیره ملانین است.

ملانین نور را در طیف وسیعی از طول‌موج‌ها جذب می‌کند که بیشترین جذب آن در طول‌موج کوتاه و حداقل جذب آن در طول‌موج بلند است. طول‌موج‌های ۱۱۰۰ و ۶۰۰ نانومتر ترجیحاً توسط ملانین هموگلوبین جذب می‌شود. ملانین همچنین در اپیدرم اطراف ضایعه نیز وجود دارد. ملانین اپیدرمی یک مسئله قابل‌توجه در بیماران با پوست تیره است چرا که به عنوان یک رنگدانه رقابتی با ضایعه هدف عمل می‌کند (قسمت درمان لیزر در بیماران با پوست با زمینه تیره را ببینید). رنگدانه ای که جهت درمان چین‌وچروک‌ها و بازسازی کلاژن از آن استفاده می‌شود آب است. جذب آب در حوالی طول‌موج ۹۵۰ نانومتر آغاز شده و تا ۱۱۰۰۰ نانومتر ادامه می‌یابد و حداکثر جذب آن بین ۱۶۰۰-۱۰۰۰ نانومتر و ۳۰۰۰ نانومتر است.

جوانسازی پوست

کاهش چروک‌های پوستی با لیزر که تحت عنوان جوانسازی پوست با لیزر نیز اطلاق می‌گردد بر اصل ایجاد زخم‌های کنترل شده در پوست با استفاده از گرما و تحریک پاسخ ترمیمی استوار است. روند ترمیم سبب تحریک بازآرایی (remodeling) کلاژن و تولید کلاژن و الاستین جدید و همچنین سایر اجزاء ماتریکس خارج سلولی به‌وسیله فیبروبلاستها و در نتیجه ضخیم شدن درم می‌گردد. علاوه بر کاهش چروک‌های پوستی، بازآرایی درمی همچنین سبب بهبود ترکیب بافتی پوست، اندازه منافذ و بهبود اسکارها می‌گردد. البته لیزر تنها ابزار مورداستفاده جهت جوانسازی پوست نیست.

سایر روش‌ها شامل جوانسازی مکانیکی با میکرودرم ابریشن و جوانسازی شیمیایی از طریق پیلینگ شیمیایی است. فارغ از روش بکار رفته، جوانسازی پوست را می‌توان بر اساس عمق نفوذ به پوست با درجه تهاجم متفاوت انجام داد. ایجاد زخم‌های عمقی‌تر سبب دستیابی به نتایج قابل‌توجه‌تری می‌گردد اما نیازمند دوره بهبودی طولانی‌تر و مراقبت‌های پس از درمان شدیدتر بوده و با خطر بالاتر بروز عوارض همراه است.در جوانسازی پوست می‌توان از لیزرهای تهاجمی (انهدامی) و غیرتهاجمی (غیر انهدامی) استفاده کرد. انتخاب لیزر مناسب درمان جوانسازی بستگی به مجموعه‌ای از عوامل شامل شدت چین‌وچروک‌ها، انتظار بیمار از نتیجه درمان، تعداد جلسات درمانی موردنیاز جهت دستیابی به نتایج مطلوب، تحمل‌پذیری دوران پس از درمان و خطر بروز عوارض دارد.

انتخاب لیزر مناسب جوانسازی پوست
انتخاب لیزر مناسب جوانسازی پوست

بررسی لیزر های تهاجمی و غیر تهاجمی در جوانسازی پوست

لیزرهای تهاجمی جوانسازی ‌پوست را تبخیر نموده و آن را برمی‌دارند. آن‌ها با کاهش قابل‌توجه چروک‌های پوستی همراه هستند اما طول دوره بهبودی آن‌ها بیشتر بوده و نسبت به انواع غیرتهاجمی با خطر بالاتر بروز عوارضی همچون تغییرات پیگمانتاسیون، عفونت و اسکارگذاری همراه می‌باشند. طول‌موج‌های لیزرهای تهاجمی به‌شدت توسط رنگدانه آب جذب‌شده و در نتیجه از طریق افزایش دمای بافت‌ها به بیش از °C 100 سبب تبخیر آن‌ها می‌شود. در طول‌موجی که بیش از همه در جوانسازی تهاجمی پوست بکار می‌روند عبارتند از: ۲۹۴۰ نانومتر (اربیوم: ایتریوم – آلومینیوم – گارنت یا Er:YAG) و ۱۰۶۰۰ نانومتر (دی اکسید کربن).

درمان با لیزرهای تهاجمی به دلیل برداشتن بافت‌های اپیدرمی سبب بهبود ضایعات پیگمانته اپیدرم مثل کک‌ومک و لنتیگو (لکه های قهوه ای) نیز می‌شود. جوانسازی تهاجمی (تخریبی) پوست اغلب با استفاده از دستگاه‌های فرکشنال صورت می‌گیرد چراکه با دوره بهبود سریع‌تری همراه بوده و در مقایسه با لیزرهای تهاجمی غیر فرکشنال با خطر به‌شدت کمتر بروز عوارض همراه هستند.  لیزرهای غیرتهاجمی جوانسازی با اثرات درمانی ملایم‌تری نسبت به لیزرهای تهاجمی همراه بوده و در آن‌ها پوست تا حد کمتری گرم می‌شود (تا حدود ۶۰ درجه سانتی‌گراد) و بافت‌ها برداشته نمی‌شوند. اثرات آن وضوح کمتری دارد اما دوره بهبودی کوتاه‌تر بوده و نسبت به لیزرهای تهاجمی میزان عوارض و شدت آن‌ها کمتر است.

این روش در افرادی استفاده می‌شود که تمایل دارند درمان را با حداقل یا عدم قطع فعالیت‌های روزمره دنبال کنند. برخی لیزرهای جوانسازی غیرتهاجمی پوست رنگدانه آب را هدف قرار می‌دهند درحالی‌که سایرین رنگدانه های رنگی (مثل ملانین و اکسی هموگلوبین) را تحت تأثیر قرار می‌دهند. در بین تمامی لیزرهای جوانسازی غیرتهاجمی، لیزرهای فرکشنالی که آب را هدف قرار می‌دهند (۱۴۱۰، ۱۴۴۰، ۱۵۴۰، ۱۵۵۰، ۱۵۶۵ و ۱۹۲۷ نانومتر) با بیشترین کاهش چین‌وچروک همراه می‌باشند.

ضایعات پیگمانته

لیزرهایی که برای درمان ضایعات پیگمانته خوش‌خیم مثل کک‌ومک و لنتیگو بکار می‌روند از طریق هدف قرار دادن ملانین سطحی یا آب و همچنین برداشتن غیرانتخابی پیگمانتاسیونها از طریق فرایند جوانسازی پوست عمل می‌کنند. لیزرهایی که برای رفع ضایعات پیگمانته بکار می‌روند و ملانین را هدف قرار می‌دهند شامل لیزرهای ۵۳۲، ۷۵۵، ۸۱۰ و ۱۰۶۴ نانومتر هستند. این طول‌موج‌ها زمانی که به شکل لیزرهای با پالس بلند و حتی بهتر از آن هنگامی‌که به شکل لیزرهای QS بکار می‌روند (QS532، QS694، QS755، QS1064 نانومتر) در درمان ضایعات پیگمانته مفید هستند.

برخی طول‌موج‌ها هم به‌وسیله ملانین و هم به‌وسیله اکسی هموگلوبین به‌خوبی جذب می‌شوند که شامل ۵۳۲ نانومتر و IPL (1200-500 نانومتر) می‌باشند. این لیزرها عموماً جهت درمان هر دو ضایعات پیگمانته و ضایعات عروقی قرمزرنگ بکار می‌روند. لیزرهای جوانسازی پوست که آب را هدف قرار می‌دهند باوجودآنکه اغلب برای رفع چین‌وچروک‌ها بکار روند اما ممکن است به‌صورت غیراختصاصی در برداشتن ضایعات پیگمانته نیز استفاده شوند. لیزرهای تهاجمی ضایعات پیگمانته را از طریق تبخیر ملانین در بافتهای اپیدرمی از میان می‌برند.

آشنایی با دستگاه لیزر مو و پوست
آشنایی با دستگاه لیزر مو و پوست

رفع موهای زائد

لیزرهای مورداستفاده جهت رفع موهای زائد ملانین را هدف قرار می‌دهند که در نتیجه آن ساختارهای فولیکولی موردنیاز برای رشد مو آسیب می‌بینند. از طول‌موج‌هایی که نفوذ عمقی به داخل درم داشته اما رنگدانه های قرمز عروقی را هدف قرار نمی‌دهند جهت رفع موهای زائد با لیزر استفاده می‌شود. این عبارتند از: ۷۵۵ نانومتر، ۸۱۰ نانومتر، ۱۰۶۴ نانومتر و IPLهای دارای فیلتر مخصوص طول‌موج‌های کوتاه. ملانین اپیدرمی به‌عنوان یک رنگدانه رقابتی برای طول‌موج‌های کوتاه عمل کرده و در نتیجه استفاده از روش‌های خنک‌سازی و همچنین فیلترهای حذف‌کننده در IPLها جهت جلوگیری از آسیب گرمایی اپیدرم ضروری است. لیزر ۱۰۶۴ نانومتر جذب ملانین اپیدرمی اندکی داشته و در انواع پوست‌های تیره مثل نوع IV فیتزپاتریک مفید است. در حال حاضر  آشنایی با دستگاه لیزر مو ، به خاطر گسترش حوزه کاربردی آن بسیار حائز اهمیت است.

ضایعات عروقی

لیزرهای مورداستفاده جهت درمان ضایعات عروقی قرمز مثل تلانژکتازی ها، آریتم و آنژیومهای گیلاسی اکسی هموگلوبین را هدف قرار می‌دهند. این لیزرها عبارتند از: ۵۳۲ نانومتر، لیزرهای پالس رنگی (۵۸۵، ۵۹۰، ۵۹۵ و ۶۰۰ نانومتر) و IPL (1200-500 نانومتر). ملانین اپیدرمی به‌عنوان رنگدانه رقابتی برای این طول‌موج‌ها عمل می‌کند در نتیجه در دستگاه‌های لیزر مورداستفاده جهت درمان ضایعات عروقی قرمز به‌طور رایج از یک روش خنک‌سازی اپیدرم جهت حفاظت از آن در مقابل آسیب گرمایی استفاده می‌شود. ضایعات عروقی آبی مثل عروق شبکه‌ای ساق پا حاوی دزوکسی هموگلوبین بوده و توسط طول‌موج‌هایی که بیش از همه به‌وسیله دزوکسی هموگلوبین جذب می‌شود و همچنین نفوذ عمقی‌تری دارند مثل ۷۵۵ و ۱۰۶۴ نانومتر به‌طور مؤثرتری درمان می‌گردند.

برداشتن خالکوبی (تاتو)

لیزرهایی که جهت برداشتن خالکوبی (تاتو) بکار می‌روند رنگدانه های جوهر خارجی را هدف قرار می‌دهند. در این روش از لیزرهای Switched-Q (نانوثانیه) و Mode-locking (پیکوثانیه) استفاده می‌شود که پالس‌های سریع و پرانرژی را در یک پهنای (طول مدت) پالس بسیار اندک وارد می‌کنند. این لیزرها از اصول فتوترمولیز انتخابی و ارتعاش فتوآکوستیک تبعیت می‌کنند. طول‌موج‌هایی که جهت برداشتن خالکوبی بکار می‌روند عبارتند از: QS1064، QS755، QS694، QS650، QS585 نانومتر، پیکوثانیه ۵۳۲ نانومتر، پیکوثانیه ۷۵۵ نانومتر.

منبع: راهنمای کاربردی لیزر درمانی زیبایی/ ترجمه: داود رمزی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


Notice: ob_end_flush(): failed to send buffer of zlib output compression (1) in /home/taherta2/public_html/wp-includes/functions.php on line 4609

Notice: ob_end_flush(): failed to send buffer of zlib output compression (1) in /home/taherta2/public_html/wp-includes/functions.php on line 4609

Notice: ob_end_flush(): failed to send buffer of zlib output compression (1) in /home/taherta2/public_html/wp-content/plugins/really-simple-ssl/class-mixed-content-fixer.php on line 111